Μαθησιακές Δυσκολίες και Δυσλεξία

Μαθησιακές Δυσκολίες και Δυσλεξία

Πολύς λόγος γίνεται τις τελευταίες δεκαετίες σχετικά με τις μαθησιακές δυσκολίες γενικότερα και την δυσλεξία ειδικότερα, τόσο στην υποχρεωτική όσο και στην ξενόγλωσση εκπαίδευση . Οι μαθησιακές δυσκολίες είναι ένα κεφάλαιο που απασχολεί γονείς , μαθητές και διδάσκοντες σε καθημερινή βάση.


Ειδικά με την εξέλιξη των διαγνωστικών τεστ οι αριθμοί των ανθρώπων που διαγιγνώσκονται με κάποιου τύπου μαθησιακή δυσκολία έχουν φτάσει σε τέτοια επίπεδα που απαιτούν μια διαφοροποιημένη διδασκαλία, συστηματική και προσαρμοσμένη στις δυσκολίες τους.


Καταρχήν η διδασκαλία για ανθρώπους με μαθησιακές δυσκολίες πρέπει να απενοχοποιηθεί. Οι γονείς και οι δάσκαλοι πρέπει να απενοχοποιηθούν και να συζητούν το θέμα στη βάση ότι δεν αφορά σε ανθρώπους με ειδικές μειωμένες νοητικές δυνατότητες  αλλά σε ανθρώπους που μαθαίνουν με διαφορετικό τρόπο. Οι μαθησιακές δυσκολίες πρέπει να πάψουν να είναι ένα θέμα ταμπού κάτι που ευτυχώς έχει επιτευχθεί σε μεγάλο βαθμό και στην Ελλάδα.


Το πρόβλημα είναι ότι οι τύποι των μαθησιακών δυσκολιών είναι τόσοι πολλοί και ο βαθμός σοβαρότητας τους ποικίλει, τόσο που καθιστά δύσκολη την συστηματικοποίηση της διδασκαλίας με βάση τις ανάγκες της κάθε ομάδας. Αυτό δημιουργεί ένα περίπλοκο πλαίσιο που συχνά γονείς και εκπαιδευτικοί διστάζουν να αγγίξουν.


Ο αποτελεσματικός χειρισμός των μαθησιακών δυσκολιών απαιτεί από τους γονείς ενημέρωση και ψυχραιμία και από τους εκπαιδευτικούς επιμόρφωση, προσαρμοστικότητα, υπομονή, σοβαρότητα και συνεργασία με ειδικούς παιδαγωγούς που ενδεχομένως συνεργάζονται με τον μαθητή εκτός σχολείου.


Πιο συγκεκριμένα για τη δυσλεξία πρέπει να ληφθούν υπ΄ όψιν τα παρακάτω.


Όλοι οι δυσλεκτικοί δεν είναι ίδιοι. Ο βαθμός δυσκολίας και τα συγκεκριμένα προβλήματα που αντιμετωπίζουν στη μητρική τους γλώσσα μπορεί μόνο να μας υποψιάσουν για τις δυσκολίες που θα αντιμετωπίσουν στην εκμάθηση της ξένης γλώσσας. Δεν σημαίνει  όμως απαραίτητα ότι θα έχουν τα ίδια προβλήματα .


  Το γεγονός ότι οι περισσότεροι τα καταφέρνουν στην μητρική τους γλώσσα στον προφορικό λόγο και στην ακουστική αντίληψη δεν σημαίνει ότι θα έχουν την ίδια ευκολία και στην ξένη γλώσσα όπου ο βαθμός έκθεσης τους σε αυτή είναι τελείως διαφορετικός από τη μητρική. Ειδικότερα λόγω των φωνολογικών δυσκολιών που αντιμετωπίζουν (συχνές παραδρομές της γλώσσας, ανακριβής ανάγνωση, έντονη αδυναμία στην ανάγνωση ψευδολέξεων κλπ) υπάρχει μεγάλη πιθανότητα να αντιμετωπίσουν προβλήματα και στην φωνολογία της  ξένης γλώσσας ιδίως όταν αυτή είναι αδιαφανής, καθώς επίσης να είναι προβληματικός και ο διαχωρισμός των ήχων (να συγχέουν π.χ. το bride με το bright). Γι αυτό υπάρχει και η άποψη να επιλέγεται όταν είναι δυνατόν μία γλώσσα που να είναι φωνολογικά κοντά στη μητρική τους.


Δύο άλλα βασικά προβλήματα που αντιμετωπίζουν οι άνθρωποι με δυσλεξία είναι ο χρόνος και η αδυναμία της λειτουργικής ή ενεργής μνήμης. Οι δυσλεκτικοί χρειάζονται περισσότερο χρόνο να επεξεργαστούν πληροφορίες και να παράγουν γι αυτό και ο ρυθμός της σχολικής τάξης πρέπει να είναι χαμηλότερος. Επιπλέον η αδυναμία της λειτουργικής καθώς και της βραχύχρονης μνήμης  δυσκολεύουν την εκμάθηση του λεξιλογίου.


Παρόλα αυτά η μη εκμάθηση μια ξένης γλώσσας οδηγεί το άτομο σε περαιτέρω περιθωριοποίηση η οποία μπορεί να προκαλέσει επιπλέον άγχος και χαμηλή αυτοεκτίμηση κάτι που συνοδεύει τους ανθρώπους με μαθησιακές δυσκολίες από τα πρώτα σχολικά τους χρόνια.


Το κίνητρο και η αυτοεκτίμηση του σπουδαστή, η στάση του απέναντι στην εκπαίδευση καθώς και το ύφος της εκπαιδευτικής διαδικασίας μπορούν να οδηγήσουν το όλο εγχείρημα σε επιτυχία ή απόλυτη αποτυχία.


Όσον αφορά στις μεθόδους διδασκαλίας πολύ γενικά μπορούμε να πούμε ότι η πολυαισθητηριακή προσέγγιση φαίνεται ότι είναι και η πιο αποτελεσματική,  μοιάζει δε με τον τύπο διδασκαλίας που προτείνεται και για τη διδασκαλία της μητρικής γλώσσας.


Καταλήγοντας  η συνεχής επιμόρφωση  και η στενή συνεργασία μεταξύ των εκπαιδευτικών, η ειλικρινής σχέση μεταξύ γονιών και εκπαιδευτικών, η επιμονή και η εφευρετικότητα είναι ο μόνος τρόπος για να μπορέσουμε να διδάξουμε αποτελεσματικά τον άνθρωπο με μαθησιακές δυσκολίες ώστε να πετύχει τον στόχο του.



Ροζάκη Νίκη, Υπεύθυνη Ακαδημαϊκού

Επιστροφή